Türkçede belirtme hâli: ketçap kuralı
Bu dersten sonra "seni seviyorum" ile "sen seviyorum" farkını açıklayabileceksiniz.
YouTube'da izle · 4:56 (yeni sekmede açılır) Kanala abone olun (yeni sekmede açılır) Videoyu YouTube'da izlemek kanala destek olur.
Bu dersin kelimeleri
| Kelime | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| seni | sen zamirinin belirtme hâli (nesne olarak) | Seni seviyorum. |
| kitabı | belirli, bilinen kitap (p, b olur) | Ben bu kitabı okuyorum. |
| çocuğu | belirli çocuk (k, ğ olur) | Anne çocuğu kucaklıyor. |
| simidi | belirli simit (t, d olur) | Şimdi bu simidi yiyorum. |
| ağacı | belirli ağaç (ç, c olur) | Ağacı suluyor. |
| suyu | belirli su (ünlüden sonra y kaynaştırma harfi) | Ben bu suyu içiyorum. |
| kapıyı | belirli kapı (y kaynaştırma harfi) | Kapıyı açıyor. |
| sayfayı | belirli sayfa (y kaynaştırma harfi) | Sayfayı çeviriyor. |
Ders hakkında
Türkler neden "seni seviyorum" der de "sen seviyorum" demez? Anadili bir Türk dili olanlar (Azerbaycan Türkçesi, Özbekçe, Kırgızca, Kazakça ya da Türkmence konuşanlar) bu farkı çoğunlukla sezgiyle bilir. Rusça ya da İngilizce düşünenler içinse bir kural gerekir ve bu derste kural tektir: Nesne belirliyse ek alır, belirli değilse almaz. "Kitap okuyorum" herhangi bir kitap okuduğumu anlatır; "Kitabı okuyorum" ise ikimizin de bildiği belirli bir kitaptan söz eder.
Ders daha sonra kelimenin kendisinde neler olduğunu gösteriyor. Dr. Furkan Kurt buna ketçap kuralı diyor: "Ketçap" kelimesindeki k, t, ç ve p ünsüzleriyle biten kelimeler, ünlüyle başlayan bir ek aldığında yumuşar; ancak tek heceli kelimelerin çoğunda bu yumuşama görülmez (top, topu; saç, saçı). Örnekler: "Anne çocuğu kucaklıyor" (k, ğ olur), "Şimdi bu simidi yiyorum" (t, d olur), "Ağacı suluyor" (ç, c olur) ve "Bu kitabı okuyorum" (p, b olur). Kısa bir diyalogda kuralın kendisi de görülüyor: Önce "Benim bir kitabım var" deniyor; kitap belirli hâle gelince cümle "Ben bu kitabı okuyorum" oluyor.
Kelime ünlüyle bitiyorsa, Türkçede iki ünlü yan yana gelmediği için kelimeyle ek arasına y kaynaştırma harfi girer: su, suyu; kapı, kapıyı. Ekin ünlüsünü ise kelimenin son ünlüsü belirler: -ı, -i, -u ya da -ü. Ders, dolap kelimesiyle yapılan küçük bir alıştırmayla bitiyor; serinin sonraki dersinde yönelme hâli anlatılıyor.
Bu ders şu rehberin bir parçası: Başlangıç düzeyi Türkçe dilbilgisi
