Türkçede karşılaştırma: daha ve en

Türkçede iki şeyi karşılaştırmak için sıfatın biçimi değişmez; İngilizcedeki “bigger, biggest” gibi ekler yoktur. Karşılaştırmayı iki kelime yapar: daha ve en. Karşılaştırılan şey ise ayrılma hâli ekini alır: Ali Ayşe’den daha uzun. Bu yazıda iki şeyi karşılaştırmayı, bir şeyin en üst derecesini söylemeyi ve öğrencilerin en sık yaptığı hataları ele alıyorum.

1. İki şeyi karşılaştırmak: -dan daha

Sıra şöyledir: A + B-dan / -den + (daha) + sıfat.

A	B + -dan / -den	daha	Sıfat	Cümle
Ali	Ayşe’den	daha	uzun	Ali Ayşe’den daha uzun.
Çay	kahveden	daha	ucuz	Çay kahveden daha ucuz.
Bu ev	şu evden	daha	büyük	Bu ev şu evden daha büyük.

Karşılaştırılan şeye gelen ek ayrılma hâli ekidir ve aynı kurallara uyar: ünlü uyumu ve sert ünsüzden sonra t: kitaptan, sokaktan. Ayrıntısı hâl ekleri yazısında.

“-dan / -den” eki karşılaştırmayı zaten gösterdiği için daha çoğu zaman söylenmez: Ali Ayşe’den uzun. İki cümle de doğrudur.

Karşılaştırılan şey belli ise yalnızca daha yeter: Bu daha güzel. Yarın hava daha soğuk olacak.

2. En üst derece: en

Bir şeyin bir gruptaki en üst derecesini söylerken sıfattan önce en gelir:

• Bu en güzel ev.
• Ali sınıfın en uzun öğrencisi.
• İstanbul Türkiye’nin en kalabalık şehri.

Grup söylendiğinde iki kalıp kullanılır:

• Ait olma: sınıfın en uzun öğrencisi (öğrenci iyelik eki alır). Ayrıntısı iyelik ekleri yazısında.
• Ayrılma hâli: öğrencilerin içinde en uzunu, hepsinden en güzeli.

3. “Daha” kelimesinin başka anlamları

“Daha” karşılaştırma dışında da çok kullanılır:

İfade	Anlamı	Örnek
daha + olumsuz fiil	henüz	Daha gelmedi. (Henüz gelmedi.)
bir daha	tekrar	Bir daha söyler misin?
daha fazla	miktar olarak çok	Daha fazla çay ister misin?
daha çok	genellikle, çoğunlukla	Daha çok akşamları çalışıyorum.

4. Sık yapılan hatalar

Yanlış	Doğru	Neden
Ali Ayşe daha uzun.	Ali Ayşe’den daha uzun.	Karşılaştırılan şey -dan / -den alır.
Ayşe’dan	Ayşe’den	Ek son ünlüye bakar: Ayşe, -den.
en çok güzel	en güzel	“En” doğrudan sıfattan önce gelir.
İstanbul Türkiye en büyük şehir.	İstanbul Türkiye’nin en büyük şehri.	Grup söylenince iyelik kalıbı gerekir.

Kendinizi deneyin

5 soru

1. 01"Metro otobüs___ daha hızlı."

   otobüseotobüstenotobüste

   Cevap:otobüsten. Karşılaştırılan şey ayrılma hâli ekini alır; s sert ünsüzdür: otobüsten.

2. 02"Bu, dünyanın ___ yüksek dağı."

   dahaençok

   Cevap:en. Bir grubun en üst derecesi "en" ile söylenir.

3. 03Hangisi doğrudur?

   Ali Ayşe daha uzun.Ali Ayşe'den uzun.Ali Ayşe'de daha uzun.

   Cevap:Ali Ayşe'den uzun.. "-dan / -den" karşılaştırmayı gösterir; "daha" söylenmeyebilir.

4. 04"Otobüs ___ gelmedi." (henüz)

   endahabir daha

   Cevap:daha. "Daha" olumsuz fiille "henüz" anlamı verir.

5. 05"Ankara İstanbul'dan ___ küçük."

   endahaçok daha en

   Cevap:daha. İki şey karşılaştırılırken "daha" kullanılır.

Sonraki adım

Karşılaştırma, ayrılma hâli ekine dayanır; bu ekin kurallarını hâl ekleri yazısında bulabilirsiniz. Bütün A1 konuları için dilbilgisi rehberine bakın. Bir sorunuz varsa bana sorun.