Türkçede selamlaşma ve vedalaşma: merhaba, nasılsın, hoşça kal
Türkçede selamlaşmak kolaydır: merhaba her yerde işe yarar. Ama günün saatine, karşınızdaki kişiye ve kimin gidip kimin kaldığına göre değişen birkaç kalıp vardır. Bu yazıda en sık kullanılan selamlaşma ve vedalaşma sözlerini, “nasılsın?” sorusuna nasıl cevap verildiğini ve en çok karıştırılan çifti, hoşça kal ile güle güleyi ele alıyorum.
1. Merhaba ve selam
| İfade | Ne zaman? |
|---|---|
| Merhaba. | Her yerde, herkese; günün her saatinde. |
| Selam. | Arkadaşa, yaşıta; samimi, resmî olmayan. |
Emin değilseniz merhaba deyin. Mağazada, derste, telefonda, bir yetişkine de bir çocuğa da söylenir.
2. Günün saatine göre
| İfade | Ne zaman? | Gelirken mi, giderken mi? |
|---|---|---|
| Günaydın. | Sabah, öğleye kadar | Gelirken |
| İyi günler. | Gün içinde | İkisinde de |
| İyi akşamlar. | Akşam | İkisinde de |
| İyi geceler. | Gece, yatmadan önce | Yalnızca giderken |
Mantık şu: günaydın bir karşılamadır, iyi geceler ise bir dilektir (“iyi bir gece geçir”). Bu yüzden akşam bir yere girerken iyi geceler denmez, iyi akşamlar denir.
3. Nasılsın? Nasılsınız?
| Soru | Kime? |
|---|---|
| Nasılsın? | Arkadaşa, aileye, yaşıta |
| Nasılsınız? | Büyüklere, tanımadığınız birine; birden çok kişiye |
| Ne haber? / Naber? | Yakın arkadaşa; çok samimi, konuşma dilinde |
Cevaplar:
- İyiyim, teşekkür ederim. Sen nasılsın? (Siz nasılsınız?)
- Çok iyiyim. / Fena değil. / İdare eder.
- İyilik, senden? (Naber? sorusuna samimi bir cevap)
Türkçede soruyu karşınızdakine geri sormak nezaket kuralıdır: Ben de iyiyim, sağ ol. Teşekkür sözlerinin farkı için teşekkür yazısına bakın.
Kural mantığı: nasılsın ve nasılsınız aynı kelimedir; sondaki kişi eki (-sın, -sınız) kime sorduğunuzu gösterir. Aynı ek cevapta da vardır: iyi-yim (ben), iyi-yiz (biz).
4. Tanışırken
- Merhaba, ben Ayşe. / Benim adım Ayşe.
- Memnun oldum. (Cevabı: Ben de memnun oldum.)
- Tanıştığımıza memnun oldum. (daha kibar)
5. Vedalaşma: hoşça kal mı, güle güle mi?
Türkçede vedalaşmada kimin gittiği önemlidir:
| Kim söyler? | İfade | Anlamı |
|---|---|---|
| Giden kişi, kalana | Hoşça kal. / Hoşça kalın. | “Burada iyi kal.” |
| Kalan kişi, gidene | Güle güle. | “Gülerek git.” |
Bir arkadaşınızın evinden çıkarken siz hoşça kal dersiniz, arkadaşınız güle güle der. Gidecek kişi güle güle demez.
Herkesin söyleyebileceği vedalaşmalar:
- Görüşürüz. (Samimi; “sonra görüşürüz”)
- Görüşmek üzere. (Daha resmî; e-postada, telefonda)
- Kendine iyi bak. (Sıcak, yakın birine)
- İyi günler. / İyi akşamlar. (Mağazadan, bir ofisten çıkarken)
6. Duyabileceğiniz başka ifadeler
- Selamünaleyküm / Aleykümselam: geleneksel ve dinî selamlaşma; özellikle erkekler arasında, camide, köyde.
- Allaha ısmarladık: giden kişinin söylediği geleneksel veda; cevabı güle güle.
- Hoş geldin / Hoş geldiniz: eve, bir yere gelen kişiye söylenir; cevabı Hoş bulduk.
Bunları duyduğunuzda anlamanız yeterli; kendiniz kullanmak için önce ilk beş bölümdeki ifadeleri öğrenin.
7. Sık yapılan hatalar
| Yanlış | Doğru | Neden |
|---|---|---|
| Akşam bir dükkâna girerken: “İyi geceler.” | “İyi akşamlar.” | İyi geceler yalnızca ayrılırken ya da yatarken söylenir. |
| Giderken: “Güle güle.” | Giderken: “Hoşça kal.” | Güle güle, kalan kişinin sözüdür. |
| Öğretmene: “Selam, nasılsın?” | “Merhaba, nasılsınız?” | Büyüklere ve tanımadığınız kişilere siz ile. |
| “Nasılsın?” “İyi.” | “İyiyim, teşekkürler. Sen nasılsın?” | Cevapta kişi eki ve soru geri sorulur. |
| Hoş geldin’e: “Teşekkürler.” | “Hoş bulduk.” | Hoş geldin’in kalıp cevabı vardır. |
Kendinizi deneyin
5 soru
Saat sabah dokuz. Ofise giriyorsunuz. Ne dersiniz?
Cevap:Günaydın. Sabah gelirken: günaydın.
Arkadaşınızın evinden çıkıyorsunuz. Siz ne dersiniz?
Cevap:Hoşça kal. Giden kişi: hoşça kal. Arkadaşınız da size güle güle der.
"Nasılsınız?" sorusuna en uygun cevap hangisi?
Cevap:İyiyim, teşekkür ederim. Siz nasılsınız?. Cevap verip soruyu geri sormak nezaket kuralıdır.
Saat akşam sekiz. Bir lokantaya giriyorsunuz.
Cevap:İyi akşamlar. Akşam gelirken: iyi akşamlar. İyi geceler yalnızca ayrılırken.
Ev sahibi kapıda size "Hoş geldiniz!" dedi.
Cevap:Hoş bulduk. Hoş geldiniz'in cevabı: hoş bulduk.
Sonraki adım
Selamlaşmadan sonra en çok ihtiyaç duyacağınız sözler için teşekkür yazısına bakın. A1’in bütün konuları için dilbilgisi rehberine bakın. Bir sorunuz varsa bana sorun ya da Telegram’dan yazın.
Bu konuda takıldığınız bir yerde bana yazın.
Bu dersle ilgili bir sorunuz mu var? Buradan sorun.
Sıradaki yazı
Türkçede özür dilemek ve "anlamadım" demek
Türkçede özür dilemek: özür dilerim, kusura bakmayın, affedersiniz ve pardon farkı, özre cevap, anlamadım ve tekrar eder misiniz, sık hatalar ve kısa test.
Türkçede lokantada: çok lezzetli, hesap lütfen
Türkçede lokantada: masa ve sipariş, garsonu çağırmak, çok lezzetli ve çok güzel olmuş, afiyet olsun ve eline sağlık, hesap lütfen, hatalar ve kısa test.
Türkçede alışveriş: kaç para, ne kadar?
Türkçede alışveriş: kaç para ve ne kadar farkı, fiyat söylemek, on liraya aldım, mağazada ve pazarda kalıplar, beden ve numara, ödeme, hatalar ve kısa test.
Türkçede iyi dilekler: kolay gelsin, geçmiş olsun, afiyet olsun
Türkçede iyi dilekler: iyi günler, kolay gelsin, geçmiş olsun, afiyet olsun, hayırlı olsun, iyi ki doğdun; hangisi ne zaman ve cevabı, hatalar ve kısa test.