Türkçede teşekkür etmek ve teşekküre cevap vermek
Türkçede teşekkür etmenin tek bir yolu yoktur. Bir mağazada, bir arkadaşınıza ve size yemek yapan birine aynı sözü söylemezsiniz. Bu yazıda en sık kullanılan teşekkür sözlerini, hangisinin kime söylendiğini, teşekküre nasıl cevap verildiğini ve “lütfen”, “rica ederim”, “buyurun” kelimelerinin farkını ele alıyorum.
1. Temel ifadeler
| İfade | Ne zaman? | Örnek |
|---|---|---|
| Teşekkür ederim. | Her yerde kullanılır; resmî ve kibar. | Yardımınız için teşekkür ederim. |
| Teşekkürler. | Kısa; mağazada, mesajlarda, gündelik konuşmada. | Kahve için teşekkürler! |
| Çok teşekkür ederim. / Çok teşekkürler. | Büyük bir iyilik için. | Her şey için çok teşekkürler. |
| Sağ ol. | Arkadaşa, aileye, yaşıta. | Sağ ol, kardeşim. |
| Sağ olun. | Büyüklere, tanımadığınız birine; kibar. | Sağ olun, hocam. |
Emin değilseniz teşekkür ederim deyin; her durumda doğrudur.
2. Kime, ne için?
“Teşekkür etmek” fiilinde teşekkür edilen kişi yönelme hâli (-a, -e) alır; teşekkürün sebebi için ile söylenir:
| Soru | Yapı | Örnek |
|---|---|---|
| Kime? | isim + -a / -e | Size teşekkür ederim. Annene teşekkür et. |
| Ne için? | isim + için | Hediye için teşekkürler. |
| Ne için? (fiille) | fiil + -dığı için | Geldiğiniz için teşekkür ederim. |
“Size teşekkür ederim” doğrudur; “sizi teşekkür ederim” yanlıştır. Fiilli yapı (geldiğiniz için) A2 konusudur; şimdilik kalıp olarak öğrenebilirsiniz.
3. Türk kültüründe teşekkür: eline sağlık
Türkçede bazı teşekkürler, karşınızdakinin yaptığı işe göre değişir:
| İfade | Kime söylenir? | Cevabı |
|---|---|---|
| Eline sağlık. / Ellerinize sağlık. | Yemek yapan, bir şey hazırlayan, emek veren birine | Afiyet olsun. (yemekse) / Sağ ol. |
| Zahmet ettiniz. | Sizin için yorulan, uğraşan birine | Ne zahmeti, rica ederim. |
| Kolay gelsin. | Çalışan birine (teşekkür değil, iyi dilek) | Sağ olun. |
Bir Türk evinde yemekten sonra eline sağlık demek, teşekkür ederim demekten daha sıcaktır. Bu sözü söylemeyen misafir kaba görünmez ama soğuk görünebilir.
4. Teşekküre cevap vermek
| İfade | Ne zaman? |
|---|---|
| Rica ederim. | En yaygın ve kibar cevap; her yerde. |
| Bir şey değil. | Samimi; küçük bir iyilikten sonra. |
| Ne demek! | Konuşma dilinde, sıcak: “Lafı bile olmaz.” |
| Asıl ben teşekkür ederim. | Karşınızdaki size de bir iyilik yaptıysa. |
5. Lütfen, rica ederim, buyurun: üç farklı kelime
Birçok dilde tek kelimeyle söylenen üç anlam Türkçede üç ayrı kelimedir:
| Kelime | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| lütfen | Bir şey isterken | Bir çay, lütfen. Lütfen tekrar eder misiniz? |
| rica ederim | Teşekküre cevap | “Teşekkürler.” “Rica ederim.” |
| buyurun | Bir şey verirken, içeri davet ederken, “sizi dinliyorum” derken | Buyurun, çayınız. Buyurun, içeri gelin. |
Teşekküre lütfen ile cevap verilmez. “Teşekkür ederim.” “Lütfen.” konuşması Türkçede yanlıştır; doğrusu “Rica ederim.”dir.
6. Duyabileceğiniz başka ifadeler
- Eyvallah: konuşma dilinde, özellikle erkekler arasında; çok samimi.
- Allah razı olsun: dua içeren bir teşekkür; büyük bir iyilik karşısında, özellikle yaşlıların ve dindar kişilerin konuşmasında sık duyulur.
- Teşekkür ederiz: birden çok kişi adına (Ailem ve ben teşekkür ederiz.).
Bunları duyduğunuzda anlamanız yeterli; kendiniz kullanmak için önce 1. bölümdeki ifadeleri öğrenin.
7. Sık yapılan hatalar
| Yanlış | Doğru | Neden |
|---|---|---|
| “Teşekkürler.” “Lütfen.” | “Teşekkürler.” “Rica ederim.” | Lütfen istek bildirir, teşekküre cevap değildir. |
| Sizi teşekkür ederim. | Size teşekkür ederim. | Teşekkür etmek yönelme hâli ister. |
| Teşekkür ederim için yardım. | Yardım için teşekkür ederim. | “için” ismin arkasından gelir. |
| Teşekür ederim. | Teşekkür ederim. | Kelimede çift k vardır: teşek-kür. |
| Hocaya: “Sağ ol.” | Hocaya: “Sağ olun.” | Büyüklere ve tanımadığınız kişilere -un ile. |
Kendinizi deneyin
5 soru
Arkadaşınız size kalem verdi. Ne dersiniz?
Cevap:Sağ ol. Arkadaşa kısa ve samimi teşekkür: sağ ol.
"Teşekkür ederim." Cevabınız ne olur?
Cevap:Rica ederim. Teşekküre cevap: rica ederim. Lütfen bir şey isterken söylenir.
Komşunuz size börek yaptı. En uygun teşekkür hangisi?
Cevap:Eline sağlık. Emek verip bir şey hazırlayan kişiye: eline sağlık.
Garsona çay getirmesini rica ediyorsunuz: "Bir çay, ___."
Cevap:lütfen. Bir şey isterken: lütfen.
"Yardımınız ___ teşekkür ederim."
Cevap:için. Teşekkürün sebebi için ile söylenir.
Sonraki adım
Türkçede günlük konuşmayı kolaylaştıran kısa sözler için ünlemler yazısına bakın. Özür dilemek ve özre cevap vermek için özür yazısına bakın. A1’in bütün konuları için dilbilgisi rehberine bakın. Bir sorunuz varsa bana sorun ya da Telegram’dan yazın.
Bu konuda takıldığınız bir yerde bana yazın.
Bu dersle ilgili bir sorunuz mu var? Buradan sorun.
Sıradaki yazı
Türkçede özür dilemek ve "anlamadım" demek
Türkçede özür dilemek: özür dilerim, kusura bakmayın, affedersiniz ve pardon farkı, özre cevap, anlamadım ve tekrar eder misiniz, sık hatalar ve kısa test.
Türkçede lokantada: çok lezzetli, hesap lütfen
Türkçede lokantada: masa ve sipariş, garsonu çağırmak, çok lezzetli ve çok güzel olmuş, afiyet olsun ve eline sağlık, hesap lütfen, hatalar ve kısa test.
Türkçede alışveriş: kaç para, ne kadar?
Türkçede alışveriş: kaç para ve ne kadar farkı, fiyat söylemek, on liraya aldım, mağazada ve pazarda kalıplar, beden ve numara, ödeme, hatalar ve kısa test.
Türkçede iyi dilekler: kolay gelsin, geçmiş olsun, afiyet olsun
Türkçede iyi dilekler: iyi günler, kolay gelsin, geçmiş olsun, afiyet olsun, hayırlı olsun, iyi ki doğdun; hangisi ne zaman ve cevabı, hatalar ve kısa test.